Ni chaiff prosiectau adeiladwaith eu hadeiladu i’r cynllun gwreiddiol, mae newidiadau yn digwydd dros eu hoes ac mae llawer yn ganlyniad gwireddu risgiau. Mae’r Sefydliad Peirianwyr Strwythurol yn dynodi fod y diwydiant yn neilltuol o wael am reoli newid ac mae gan hyn effaith taro-ymlaen ar ansawdd a chost. Mae lleihau risg felly o fudd uniongyrchol i faes sydd mewn mawr angen cymorth a bydd yn arwain at brosiect gwerth gwell.

Mae rheolaeth risg yn broses i ddynodi problemau posibl a fedrai fod ag effaith negyddol sylweddol ar brosiect, gwerthuso’r risgiau hynny a lleihau eu heffeithiau. Mae gweithredu llwyddiannus yn galw am ymrwymiad, perchnogaeth a dealltwriaeth uwch reolwyr o’r broses.

Mae rheolaeth risg yn dilyn cyfres o gamau, a gynhelir yn aml mewn amgylchedd gweithdy:

• dynodi ac asesu risg

• aseinio effaith a thebygolrwydd y risg

• cynhyrchu cofrestr risg yn graddio’r risgiau a ddynodwyd

• ymateb i’r risg/cymryd mesurau i wrthsefyll

• dyrannu perchnogaeth o’r risg, gall hyn newid drwy gydol oes y prosiect

• sefydlu gweithdrefnau i reoli a monitro’r risgiau

• adolygu’r risgiau yn rheolaidd drwy gydol y prosiect a diweddaru’r gofrestr fel bo angen

Mae’r gofrestr risg yn rhoi dull i bob parti i fonitro ac asesu’r prosiect a gwneud newidiadau fel bo angen. Gall y newidiadau hyn fod i ddyluniad y prosiect, i osgoi gwasanaethau a ddynodwyd er enghraifft, neu yn ystod y cam adeiladu lle medrir mabwysiadu defnyddiau eraill o weithio. Dylid cofio nad yw pob risg yn ganlyniad cyfyngiadau ffisegol, mae risgiau hefyd yn gynhenid mewn penderfyniadau masnachol, cadwyni cyflenwi a gyda phobl i enwi ond rhai.

Mae nifer o systemau sgorio ac nid yw dewis unrhyw un neilltuol yn gritigol. Bydd sgorio risgiau yn dangos mai’r rhai gydag effaith uchel a thebygolrwydd uchel sydd angen y rhan fwyaf o sylw. Unwaith y’u dynodwyd, mae pedwar ymateb posibl i risg:

• osgoi risg - gall effeithiau rhai risgiau fod mor niweidiol i brosiect fel y gall fod angen ail-werthuso’r prosiect gan efallai arwain at ei ganslo neu ei amnewid

• gostwng risg - y cam mwyaf arferol, yn cynnwys ail-ddylunio, dulliau adeiladwaith eraill ac ati

• trosglwyddo risg - efallai na fydd yn bosibl gostwng risg ar gam neilltuol o’r prosiect ac, unwaith y deellir hynny’n iawn, medrir ei drosglwyddo i aelod o’r tîm prosiect i gael ei reoli

• derbyniad risg - os nad yw dim o’r opsiynau eraill yn berthnasol, rhaid i’r cleient dderbyn y risg. Gall y risg fod wedi ei gostwng neu ei rannu fodd bynnag mae rhai yn gynhenid mewn prosiectau adeiladwaith.

Mae’n debygol y bydd pob un o’r pedwar ymateb yn weithredol mewn unrhyw brosiect neilltuol. Mae’n bwysig ailedrych yn rheolaidd ar y gofrestr er mwyn ail-werthuso’r risg, bob amser gyda’r nod o ostwng risg.

Mae Adeiladu Cymru yn cydnabod fod rheolaeth risg yn ddyfais ddefnyddiol wrth sicrhau gwerth gorau a gall gynnig cefnogaeth, cyngor a hwyluso amrywiaeth o weithgareddau a gweithdai.